Cách đọc phim CTscan sọ não

                     Godfrey N. Hounsfielf                               Allan M Cormack

                 London Unated Kingdom                    Tufts University Medfort USA

1895 Roentgen W.C. (1845-1923) phát hiện ra tia X.

4.1972 Hounsfield giới thiệu máy CTscan đầu tiên.

1979 Hounsfield và Cormack được trao giải Nobel y học.

Trong chụp CTscan (Computed tomography scanner), nguồn tia X và hệ thống đầu dò tia X được đặt trong một cụm hình tròn di chuyển xung quanh bệnh nhân nằm trên một chiếc bàn có động cơ di chuyển qua máy. Dữ liệu thu được từ các dãy đầu dò này tạo ra hàng loạt ảnh X-quang chụp từ nhiều góc độ khác nhau trên bệnh nhân. Những hình ảnh này, thay vì được xem trực tiếp, sẽ được truyền tải đến hệ thống máy tính, để từ đó tái tạo chúng thành hình ảnh 2 chiều (cắt lớp), biểu diễn một phần của cơ thể dưới dạng lát cắt trên mọi góc quan sát mong muốn. Những dữ liệu này cũng có thể được sử dụng để dựng nên những hình ảnh không gian 3 chiều chi tiết.

Máy chụp CT đa dãy đầu dò xoắn ốc (MDCT) thường có nhiều hàng đầu dò, số lượng tùy thuộc vào từng mẫu máy và thế hệ, dao động từ 4 đến 320 đầu dò, một số mẫu máy tiên tiến có tới 640 đầu dò. Máy chụp có nhiều hàng thường được ưa chuộng hơn vì cho phép chụp nhanh hơn và tạo ra hình ảnh có độ phân giải cao hơn, đặc biệt quan trọng khi chẩn đoán hình ảnh tim và các cơ quan trong ổ bụng. MDCT hoạt động bằng cách xoay một ống tia X xung quanh bệnh nhân, trong khi nhiều hang đầu dò sẽ thu lại các tia X đi qua cơ thể. Khi bệnh nhân di chuyển qua máy chụp, nó sẽ tạo ra chuyển động xoắn ốc cho phép thu thập dữ liệu liên tục. Việc này giúp chụp nhanh hơn và có độ chi tiết hình ảnh cao hơn so với hệ thống CT truyền thống. Máy tính xử lý dữ liệu đã thu thập và tái tạo dữ liệu thành các lát cắt ngang, có thể xem được ở cả 2 và 3 chiều. MDCT được sử dụng rộng rãi để chẩn đoán hình ảnh tim, mạch máu, bụng và để kiểm tra bệnh nhân chấn thương do tốc độ và hình ảnh có độ phân giải cao.

Có thể chụp cắt lớp vi tính có hoặc không tiêm thuốc cản quang. Tiêm thuốc cản quang để cải thiện chất lượng hình ảnh chụp trên các tổn thương u, nhiễm khuẩn, viêm và chấn thương mô mềm. Để đánh giá hệ thống mạch máu, khi có nghi ngờ thuyên tắc mạch như mạch phổi, phình động mạch chủ hoặc bóc tách động mạch chủ…

Giải phẫu mặt cắt theo trục dọc trước-sau của não (mặt cắt sagital)

Các diện cắt ngang sọ (Mặt cắt axial)

Nguyên lý tạo điểm ảnh. Mỗi khối vuông là một điểm ảnh (pixel), số điểm ảnh càng nhiều (điểm ảnh càng nhỏ) thì hình ảnh càng sắc nét. 

Giải phẫu mặt cắt ngang sọ qua não thất III.

Hệ thống não thất

Hệ thống xoang tĩnh mạch

Lát cắt trên não thất bên (đường màu đỏ hình trái) cho thấy hình ảnh hai bán cầu đại não vùng đỉnh với đường giữa cân đối, các cuộn não và rãnh não đối xứng cân đối hai bên đường giữa. Xương hộp sọ liên tục, đều với khớp sọ hình răng cưa, tủy xương màu đen ở giữa hai lớp xương cứng màu trắng.

Lát cắt qua não thất bên (đường màu đỏ hình trái) cho thấy thân não thất bên, đường giữa nằm chính giữa hai bán cầu não với thùy trán phía trước, thùy thái dương hai bên và thùy chẩm phía sau.

Lát cắt qua não thất III (đường màu đỏ hình trái) cho thấy sừng trước và sừng sau của não thất bên, não thất III, vách trong suốt, đường giữa, đầu và đuôi của thể trai, các cấu trúc nhân não như nhân bèo, đầu nhân đuôi, đồi thị, bao trong, bao ngoài, thùy đảo, thùy trán, thùy chẩm.

Lát cắt qua não thất III: (1). Bao trong; (2). Nhân đuôi; (3). Nhân bèo; (4). Đồi thị; (5). Não thất III; (6). Sừng trước não thất bên.

Lát cắt qua não thất IV cho thấy hệ thống xoang sàng, xoang bướm, ổ mắt, nhãn cầu, xoang chũm, góc cầu tiểu não, tai trong và hệ thống xương con của tai trong, tường sau hố yên, cầu não, thùy nhộng và hai bán cầu tiểu não. 

Lát cắt qua não thất bên.

Lát cắt qua não thất III thấy xóa mờ ru băng thùy đảo, nhân bèo và đầu nhân đuôi bán cầu phải (mũi tên) biểu hiện của nhồi máu não do tắc các nhánh xiên của động mạch não giữa bên phải.

Lát cắt qua não thất III cho thấy cấu trúc não bình thường

Lát cắt qua não thất III cho thấy cấu trúc não bình thường.

Lát cắt qua bể liên cuống não.

Lát cắt qua bể trên tuyến yên.

Lát cắt qua não thất IV.

Cấu trúc vùng nhồi máu não

Màu vàng là vùng chi phối của động mạch não trước, màu hồng là vùng chi phối của động mạch não giữa, màu xanh là vùng chi phối của động mạch não sau.

Xóa mờ ruband thùy đảo, nhân bèo, đầu nhân đuôi bán cầu não phải (mũi tên).

Nhồi máu não thùy thái dương trái cấp (hình trái), xuất huyết trong vùng nhồi máu (hình phải)

Nhồi máu thùy thái dương chẩm phải cũ

Chảy máu sau nhồi máu

Nhồi máu vùng thái dương phải (ĐM não giữa)

Nhồi máu vùng động mạch não sau bên phải

Chảy máu não vùng bao trong

Khối máu tụ ngoài màng cứng bên vùng thái dương phải

Xuất huyết vùng bao trong trái

Xuất huyết vùng thái dương phải, xung quanh phù nề não nặng, đè đẩy não thất và đường giữa.

Xuất huyết não giai đoạn bán cấp

Xuất huyết khoang dưới nhện

Khối di căn não. Hình trái chưa tiêm cản quang. Hình phải khối di căn ngấm thuốc cản quang mạnh